جمعه, 3 مهر , 1405
2:07 ب.ظ
بیانات آیت الله دژکام در خطبه های نماز جمعه ۳ مهر ماه ۱۴۰۵
به گزارش روابط عمومی نهاد نماینده ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز، نماز جمعه ۳ مهر ماه ۱۴۰۵ سومین حرم اهل بیت (ع) در ایران اسلامی به امامت حضرت آیت الله دژکام و با حضور اقشار مختلف مردم شریف شیراز برگزار گردید.
متن کامل خطبههای نماز جمعه شیراز را در ادامه میخوانید:
خطبه اول
بسماللهالرحمنالرحیم
خودم و همه شما برادران و خواهران ایمانی را به تقوا، پرهیزکاری و خداترسی توصیه میکنم؛ «اتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ».
امیرالمؤمنین علی(ع) در خطبه متقین خود میفرماید «وَ أَمَّا النَّهَارَ فَحُلَمَاءُ عُلَمَاءُ أَبْرَارٌ أَتْقِیَاءُ».
ویژگیهای پرهیزگاران را از خطبه متقین نهجالبلاغه امیرالمؤمنین(ع) خدمت شما عرض میکردم که حضرت علی(ع) فرمودند اگر در رفتارهای روزانه پرهیزگاران دقت کنید، چند ویژگی در آنان برجسته است؛ نخست اینکه رفتارشان، رفتاری عالمانه است. اگر کاری عالمانه نباشد، هرچند مخلصانه انجام شود، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. هر کاری که میخواهیم انجام دهیم، باید دانش آن کار را داشته باشیم.
اینکه دانشآموزان و دانشجویان وقتی سال تحصیلی را آغاز میکنند، اینقدر جامعه، کشور، رهبری و مدیرانمان به آن اهمیت میدهند، به این دلیل است که میخواهیم نسل آینده خود را آماده کنیم؛ چراکه بدون دانش نمیتوان کار این کشور و امور جهان را پیش برد.
در ادامه خطبه، امام علی(ع) فرمودند «حُلَمَاءُ»؛ رفتار انسانهای باتقوا رفتاری عاقلانه است. عرض کردیم «حِلم» به معنی بردباری است، اما برخی از مفسران بزرگ نهجالبلاغه گفتهاند یعنی عاقلانه رفتار کردن. ارتباط حلم با عقل را هفته گذشته خدمت شما عرض کردم. رفتار احساسی و بدون پشتوانه علم و عقل، شایسته انسان باتقوا نیست. برخی به تعبیر عامیانه میگویند «از هول حلیم در دیگ میافتند»؛ رفتارشان رفتار شایستهای نیست، گرچه — چنانکه همه میدانیم — علاقهمندند کار خیری انجام شود.
«عُلَماءُ وَ حُلَماءُ»؛ حال، ویژگی سوم که حضرت علی(ع) میفرماید: «أَبْرَارٌ»؛ به انسانهای باتقوا که نگاه میکنید، میبینید نیکوکاری در رفتارشان موج میزند. «ابرار» جمع «بَرّ» (یا بارّ) به معنی نیکوکار است.
نیکوکاری را باید بیاموزیم. گاهی ما از پیشِ خود میخواهیم نیکوکاری را معنا کنیم؛ مسلماً ممکن است شماری از کارهای خوب را برشماریم اما بسته جامعی از کار خیر را معرفی نکنیم. بسته کار خیر و نیکوکاری را قرآن کریم به ما معرفی کرده است. در سوره مبارکه بقره میفرماید: «لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ…»؛ هفت ویژگی برای نیکوکاران در این آیه مبارکه ذکر شده است که اگر فرصت شد، در وقتی دیگر به این آیه خواهم پرداخت.
بنده امروز حدیثی را که وصیت امام صادق(ع) به یکی از اصحابشان است میخوانم تا یادآوری و توصیهای باشد، و خطبه اول را بیش از این طول نخواهم داد؛ گرچه خودِ این حدیث مفصل است اما سعی میکنم بسیار خلاصه بیان کنم.
وجود مقدس امامِبهحقناطق، جعفر بن محمد الصادق(ع)، در وصیت خود به یکی از اصحاب مشهورشان به نام «جمیل» فرمودند «خِیَارُکُمْ سُمَحَاؤُکُمْ وَ شِرَارُکُمْ بُخَلَاؤُکُمْ».
«خِیارُکُم سُمَحاؤُکُم»؛ بهترین شما شیعیان اهلبیت، افراد باگذشت و آقامنش (سَمْح) هستند؛ «سَمْح» یعنی بخشنده و آقامنش.
گاهی ما به شخصی میگوییم چقدر «آقا» و بزرگوار است؛ جوانترها! آقامنشی را یاد بگیرید تا هم در دنیا شما را دوست بدارند و هم طبق فرموده امام صادق(ع)، در آخرت جزو بهترینها باشید.
کسی که آقامنش است، مسائل کوچک را به دل نمیگیرد و بزرگوارانه از کنار خیلی از مسائل عبور میکند؛ چنانکه گفتهاند «تو گوهر بین و از خرمُهره بگذر / ز طرزی کآن نگردد شهره بگذر».
گاهی کسانی که خود را بیش از اندازه بزرگ میبینند، رفتاری میکنند که جامعه دینی ما را به واکنشی وادارند و سودش برای دشمنان نظام، آمریکا و اسرائیل باشد. اما آنهایی که از مکتب امام صادق(ع) آموختهاند، آقامنشانه عبور میکنند و بهاصطلاح جاخالی میدهند تا طرف با صورت به زمین بخورد؛ روبهروی او نمیایستند تا بگویند با فلانی درافتادهایم، بلکه با بزرگواری کنار میکشند.
«خِیارُکُم سُمَحاؤُکُم»؛ انسان بزرگمنش و آقامنش، در بخشش، کرم و خیررسانی به دیگران بهصورت ویژه اقدام میکند.
امروز عزیزان آتشنشان ما نیز تشریف آوردهاند؛ بهمناسبت روز ملی آتشنشان. البته حضور این عزیزان همیشگی است و نمازجمعهای نیست که بهخاطر مسائل ایمنی نمازگزاران، از حضور چند آتشنشان بهرهمند نباشد. در همین راستا، از این قشر زحمتکش بسیار سپاسگزاریم که به دیگران جان میبخشند و رسالت آتشنشانی همین است. در ماجرای آتشسوزی تهران، آن آتشنشان قهرمان کودکی را نجات داد و خودش به شهادت رسید؛ این یعنی آقامنشی و ایثار؛ یعنی دلش برای دیگران میسوزد و طاقت نمیآورد دیگری در رنج باشد و خودش نظارهگر بماند، و این شوخی نیست.
بهویژه از آتشنشانی شیراز — که گاهی چون شیراز کلانشهر است به کمک شهرهای دیگر هم میرود — باید تشکر ویژهای داشته باشیم. امام صادق(ع) فرمودند انسانهای آقامنش بهترین شیعیان هستند و این روحیه، نشانه بزرگواری و آقایی این عزیزان است.
در میان افراد متمکن و ثروتمند نیز انسانهای آقامنش داریم؛ کسانی که دستشان به جیبشان آشناست و بخیل نیستند. میبینند دیگران نیازمندند و بیدرنگ کمک میکنند. در آغاز همین سال تحصیلی، چندهزار بسته کمکآموزشی برای دانشآموزان نیازمند آماده شد؛ دیدیم که انسانهای آقامنش و خیرخواه حضور دارند و ما باید این روحیه را در جامعه خود تقویت کنیم.
در ادامه حدیث امام ششم فرمودند: «وَ شِرَارُکُمْ بُخَلَاؤُکُمْ»؛ ای مردم! بدترین شما کسانی هستند که بخل میورزند و بخیلاند؛ دستشان میرسد اما به فکر همنوعان خود نیستند.
سپس فرمودند: «وَ مِنْ صَالِحِ الْأَعْمَالِ الْبِرُّ بِالْإِخْوَانِ»؛ از بهترین کارهایی که انسان میتواند انجام دهد، رسیدگی و خدمت به برادران دینی است؛ یعنی تلاش کردن برای گرهگشایی از کار مردم. گاهی ممکن است فردی از شما درخواستی داشته باشد و شما بگویید من توان مالی ندارم؛ اما آبرو که دارید! از آبروی خود مایه بگذارید، وساطت کنید و «زبان خیر» بگذارید و به فرد توانمندی بگویید که فلانی گرفتار است.
در روایات آمده است که روزی امام حسن مجتبی(ع) در کنار خانه خدا مشغول عبادت بودند؛ فردی آمد و از گرفتاریاش گفت. حضرت فرمودند: اکنون پولی همراهم نیست که به تو بدهم؛ آن فرد گرفتار عرض کرد: شما آبرو و احترام دارید، برایم وساطت کنید و زبان خیر بگذارید.
برادران و خواهران! ممکن است گره کار بندهای از بندگان خدا با یک «زبان خیر گذاشتن» باز شود. به طرفی که مدعی و طلبکار است بگویید محض رضای خدا گذشت کن؛ اگر او گذشت کند، ببینید چقدر ثواب دارد.
امام حسن مجتبی(ع) فرمودند از پدرم امیرالمؤمنین(ع) شنیدم که اگر چندصد سال در خانه خدا عبادت کنم، ثوابش به اندازه گرهگشایی از کار یک بنده خدا نیست.
عزیزان کارمند، مدیران، رؤسا، کارخانهداران و همه کسانی که میتوانید مشکلی از کار مردم باز کنید، توجه داشته باشید که تقوا یعنی همین نیکوکاری و خدمت.
امیرالمؤمنین علی(ع) در توصیف مؤمن میفرماید که به خیر او امید میرود؛ مردم بگویند «به فلانی بگویید، اگر کاری از دستش برآید دریغ نمیکند.» بیایید این ذخیره ارزشمند را برای پرونده روز قیامت خود فراهم کنیم.
امام صادق(ع) سپس به صحابی خود فرمودند که این سخن را به دیگر شیعیان نیز برسان و بنده نیز امروز آن را برای شما بیان کردم. برادران، مؤمنین و مؤمنات، کارمندان و کارشناسان ادارات! اگر میتوانید گرهای باز کنید، آن را برای آخرت خود ذخیره نمایید. از این بالاتر نمیشود که فردای قیامت در پیشگاه امام صادق(ع) بایستیم و عرض کنیم ما به حدیث شما عمل کردیم؛ هرآنچه قانون اجازه میداد انجام دادیم، کار مردم را راه انداختیم و نگذاشتیم خونی به دل کسی شود. این برترین پاداش است و ثواب چنین خدمتی از صدها سال نماز و روزه مستحبی بیشتر است.
کلامم را جمعبندی کنم؛ عزیزان! رهبر عظیمالشأنمان، حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (أداماللهتعالیظلهالشریف)، در پیامهای خود مکرراً فرمودهاند که مردم به یکدیگر کمک کنند؛ امروز در برابر جبهه دشمن قرار داریم. اکنون دشمن آرزو دارد فردی در گرفتاری خود بماند و کسی به دادش نرسد تا القا کند مسلمانان دلسوز یکدیگر نیستند. ما باید دقیقاً برعکسِ خواست دشمن عمل کنیم. دشمن تحریم میکند، تنگنا پدید میآورد و آن فرد خبیث رسماً در سازمان ملل مدعی میشود که کاری میکنیم ایرانیها نابود شوند؛ حال وظیفه ما چیست؟ ما باید خودمان به یاری یکدیگر بشتابیم. هرچه دستگیری و کمک شما بیشتر باشد، شیطانْ روسیاهتر و عزت مسلمانانْ افزونتر خواهد شد.
همدلی مؤمنانه — یعنی همان پویش «ایران همدل» را که رهبر معظم انقلاب به آن دعوت فرمودهاند — انشاءالله بیش از پیش گسترش دهید. بحمدالله کارهای بسیار خوبی در حال انجام است؛ در جلسهای که استاندار محترم نیز حضور داشتند، تنها یک مجموعه، ۱۹۰ نفر از زندانیان جرایم غیرعمد را آزاد کرد. ما باید آنچنان به یکدیگر رسیدگی کنیم که اساساً هیچ زندانیِ جرایم غیرعمدی در بند نماند، و این امر با همت شما شدنی است.
الحمدلله سخاوت در وجود شما مردم موج میزند؛ در هر عرصهای، از توزیع بستههای معیشتی و آزادی زندانیان گرفته تا رسیدگی به خانوادههایی که بیمار دارند و توان پرداخت هزینههای درمان و گرفتاریهای خود را ندارند. در همه این امور تا جایی که در توان دارید یاری رسانید و اگر تمکن مالی ندارید، با زبان خیر وساطت کنید و افراد خیرخواه را به کمک فرا بخوانید.
بنده گاهی روزهای شنبه که مراجعات مردمی در همین حرم مطهر صورت میگیرد، سرم را از شرمندگی به زیر میاندازم که چرا خودمان نمیتوانیم کاری انجام دهیم؛ اما موضوع را به فلان فرد خیّر ارجاع میدهیم تا مشکل را حل کند. خوشا به حال خیّری که گره از کار مردم باز میکند و پاسخ رد نمیدهد. هرکس به هر اندازه که میتواند به میدان بیاید تا شیطان بزرگ، آمریکای جنایتکار، از این خیال باطل که گمان میکرد با تحریمها مردم ایران را زمینگیر میکند، مأیوس و روسیاه شود. ما در این گردنهها درنخواهیم ماند و عزت و عظمت اسلام و ملت مسلمان را به رخ جهانیان خواهیم کشید.
خطبه دوم
در ابتدای خطبه دوم، هفته دفاع مقدس را گرامی میداریم؛ این ایامی که بر ما میگذرد، یادآور هشت سال مقاومت ملت ایران در برابر هر دو ابرقدرت آن روزگار است. روزگاری که ما انقلاب کردیم، ایران ژاندارم آمریکا در منطقه بود و از سوی دیگر، روسها و اتحاد جماهیر شوروی نقطه مقابل آن و حامی صدام بودند و حکومت عراق زیر نظر آنان اداره میشد؛ کشور مستقل اسلامی نیز اصلاً وجود نداشت. انقلاب ما انقلابِ «نه شرقی، نه غربی» بود. در آن روزها در جبهه مقابل، میگهای شوروی برای بمباران میآمدند اما آمریکاییها سوخت آنها را تأمین میکردند؛ فضا اینگونه بود. ۳۶ کشور برای حمایت از عراق لشکر و پشتیبانیهای نظامی گسیل داشتند و همه آنان در مقابل ایرانی صف کشیدند که تنها مانده بود؛ ایرانی که چون ادعای استقلال داشت، هیچکس آن را جدی نمیگرفت و اگرچه رفتارها اندکی متفاوت بود، اما کسی پشتیبان ما نبود. در چنین وضعیتی، ملت ایران ایستادگی کرد، هشت سال مقاومت و دفاع نمود و نهایتاً اقتدار خود را برای دورهای بیش از ۴۰ سال به سراسر جهان اثبات کرد. بیش از چهار دهه امنیت پایدار کشور ما، مرهون و حاصل همان ایستادگی است.
در طول این ۴۰ سال، شوروی از هم فروپاشید و به بیش از ۱۰ کشور تقسیم شد و ۱۲ کشور آسیای میانه از آن استقلال یافتند. در طول همین ۴۰ سال، ایرانی که حتی برای تهیه تفنگِ دست سربازانش نیازمند بیگانگان بود، به جایگاهی رسید که از ساخت ماهواره و ماهوارهبَر تا موشک، توپ، تانک و ادوات زرهی، همه و همه را به دست توانمند متخصصان خود میسازد.
در همین سالها بود که ایرانیان به خودکفایی در محصولات راهبردی و استراتژیک کشاورزی دست یافتند و در همین سالهای مقاومت و پایداری بود که جمهوری اسلامی ایران توانست جبهه مقاومت را — که همگی مسلمان و مدافع اسلام ناب هستند — چنان زیر بالوپر بگیرد که امروز کشور یمن مستقلاً گریبان آمریکا را میفشارد و تنگه راهبردی بابالمندب را به روی همه این مستکبران بسته است. تمام این دستاوردها در همین سالها رقم خورده است و اکنون دریافتهاند که ایران بسیار فراتر و مقتدرتر از تصورات آنان است؛ مصداق آیه شریفه: «یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغِیظَ بِهِمُ الْکُفَّارَ» (سوره فتح، آیه ۲۹) که غیظ و خشم کافران را برانگیخته است.
نوکران و دستنشاندگان منطقهای توان ایستادگی در برابر ایران را نداشتند و اینبار خودِ آمریکا رسماً و مستقیماً وارد میدان شد؛ اما امروز شما ملت غیور، ناو هواپیمابر آمریکا را با شلیک یک موشک، بیش از هزار کیلومتر به عقب میرانید.
دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی فرمودند این اقدام تنها گوشهای از توانمندی ما بود و فقط یک چشمه به آنها نشان دادیم. هدف قرار دادن یک شناور متحرک روی آب از نظر فنی در فاصله بیش از هزار کیلومتر کار سادهای نیست، اما ما آن را هدف قرار دادیم تا متوجه اقتدار ما شوند. بحمدالله فناوری این دستاورد بزرگ را شما ملت ایران به دست آوردهاید.
اما مطالبه ما چیست؟ نماینده رسمی و ملی ما در سازمان ملل متحد، رئیسجمهور محترم، خواسته ملت ایران را رسماً اعلام کردند و فرمودند ما اهل زیادهخواهی نیستیم، بلکه عدالتمحوریم؛ اگر حق و عدالت را به ما بدهند، ما دخالتی در امور سایر کشورهای جهان نداریم، اما کسی هم نمیتواند حق مسلم ما را پایمال کند. این سخنرانیِ بسیار باعزت که ریاست محترم جمهوری در مجمع عمومی سازمان ملل ایراد فرمودند، شایسته تقدیر و تشکر فراوان است. ایشان برادر شهیدند و حرمت خون برادر شهیدشان را پاس داشتند و نشان دادند که بازماندگان شهدا امروز حتی در قلب خاک کفر و استکبار، با صلابت برای جانفدایی در راه ایران سخن میگویند و تمام هیمنه استکبار جهانی را به چالش میکشند.
تمام این دستاوردها، حاصل همان دفاع غیورانه و مقاومت طولانیمدت شما مردم است؛ چنانکه خود رئیسجمهور تصریح کردند که منبع اصلی قدرت ما، همین مردم هستند. رئیسجمهور در سازمان ملل به جهانیان یادآور شد که شما ملت شریف بیش از هفت ماه است با حضور مستمر در صحنه، تجمعات خیابانی خود را دارید حفظ می کنید و پای آرمانها ایستادهاید و اجازه نمیدهید بیگانگان به میهن عزیزتان آسیبی برسانند. سالگرد هفته دفاع مقدس، سالروز شکست حصر آبادان و حماسهآفرینیهای مکرر شما تا به امروز را تبریک و تهنیت عرض میکنم و از خداوند متعال مسألت دارم که دست ما را در ادامه این صراط مستقیم بگیرد و تا زمان تحویل این پرچم مقدس به صاحب اصلیاش، ما را لحظهای به حال خود وامگذارد.
در همینجا لازم میدانم یاد و خاطره مرجع عالیقدر، حضرت آیتاللهالعظمی شبیری زنجانی (اعلیاللهمقامه الشریف) را گرامی بداریم؛ این عالم بزرگ، نستوه و استوانه کمنظیر حوزه علمیه قم در فقاهت، اخلاق، و تواضع در برابر مردم و اهل علم و دانشمندان. به روح مطهرشان درود میفرستیم و از درگاه خداوند متعال مسألت داریم که تمام خسارتها و خلأهای ناشی از فقدان علما را انشاءالله به لطف بیکران خود و دعای حضرت بقیهاللهالاعظم(عج) جبران فرماید.
اما نکته محوری خطبه دوم که خدمت شما عرض میکنم، در خصوص پیام رهبر عظیمالشأنمان بهمناسبت بازگشایی مدارس و دانشگاههاست. این رهنمودها باید در طول سال تحصیلی، پیوسته سرلوحه جامعه علمی و آموزشی ما قرار گیرد؛ نه اینکه تنها به قرائت مقطعی آن بسنده کنیم.
آنچه مسلم است، رهبر معظم انقلاب با وجود درگیری تمامعیار در کوران نبرد و شرایط حساس کنونی که شرایط جنگ است، برای دانشآموزان، دانشجویان، معلمان و اساتید پیام صادر میفرمایند؛ این امر نشاندهنده اشراف کامل و توجه ویژه معظمله به وضعیت جامعه آموزشی و دغدغههای معلمان و اساتید است. اما نایب امام زمان(عج) از ما انتظاری دارند؛ شما که این سختیها را برای رضای الهی تحمل میکنید، این بخش را نیز پای حساب خداوند بگذارید و مراقبت کنید که مبادا مشکلات معیشتی و امثال آن، خدشهای در مسیر آموزش و پرورش نوجوانان و جوانان این مرزوبوم ایجاد نماید.
رهبر معظم انقلاب این موضوع را بهصورت مطالبه بیان نکردند، بلکه فرمودند معلمان عزیز ما خود واقفند و آقامنشی و بزرگمنشی در ذات پاک آنان عجین است؛ اما از جامعه دانشآموزی و دانشجویی ۱۱ مطالبه و مسئولیت اساسی را خواستار شدند. بنده نیز ضمن عرض خیرمقدم به دانشآموزان عزیزی که امروز در نمازجمعه شرفحضور دارند، عرض میکنم: شما باید پیامرسان این ۱۱ وظیفه و مأموریت اساسی به سایر همکلاسیها و دانشگاهیان باشید؛ زیرا این رسالتها، وظیفه خطیر نسل جوان و نوجوان ماست.
اگر بخواهم بهصورت بسیار فشرده به برخی از این مسئولیتهای یازدهگانه اشاره کنم؛ نخست، مجهز شدن به سلاح علم، تقوا، امید، اخلاق، دانایی و توانمندی است که مهمترین خواسته رهبری بهشمار میرود؛ اگر دانشآموز دانش نیاموزد و دانشجو به پژوهش و تعمیق علمی نپردازد، هویت صنفی و جایگاه خود را از دست خواهد داد.
نکته دوم، درنوردیدن مرزهای دانش و فتح قلههای پیشرفت است. اخیراً یکی از دانشآموزان شیرازی موفق به کسب مدال طلا در المپیاد علمی شد؛ به باور بنده، همه مردم شیراز باید ضمن احساس غرور، از این دانشآموز نخبه تجلیل کنند و اراده همگانی بر پیشرفت علمی کشور استوار شود. این نبوغ، سرمایه تمام ملت است نه صرفاً فردی؛ خداوند این استعداد را به این دانش آموز ارزانی داشته تا نام ایران سرافراز گردد، نه آنکه صرفاً دستمایه منافع شخصی شود. دستاندرکاران آموزشوپرورش برای ترویج این موضوعات برنامهریزی دارند و این برنامهها با همراهی شما نمازگزاران پیگیری میشود؛ کمااینکه امروز پس از اقامه نماز، از سه تن از این دانشآموزان نخبه تجلیل به عمل خواهد آمد.
مسئله بعدی، مأموریت تاریخیِ دانشآموزان و دانشجویان در این برهه سرنوشتساز برای اعتلای ایران، حراست از پرچم میهن و صیانت از قداست حریم مدرسه و دانشگاه است تا این جایگاههای رفیع و مقدس، تبدیل به جولانگاه شیاطین نشود. فرزندان ما و خود دانش آموزان و دانشجویان این کار را همیشه انجام دادند و بعد از این هم باید انجام دهند و زینپس نیز پاسدار هویت ملی و ریشههای اصیل آن خواهند بود؛ که البته هریک از این ابعاد، نیازمند بحثی مفصل است.
خواهش بنده از مسئولان تربیتی آموزشوپرورش و مدیران فرهنگی دانشگاهها این است که این منشور یازدهگانه را بهعنوان دستورالعملی راهبردی برای سال تحصیلی جاری قرار دهند؛ با همیاری خودِ دانشآموزان و دانشجویان این محورها را تبیین کرده، در قالب مسابقات و کرسیها به بحث بگذارند و فضا را بهگونهای مدیریت کنند که جوانان خودْ راوی و مروج این مفاهیم برای جامعه باشند نه اینکه ما برای آنها توضیح دهیم.
بحمدالله امروز دانشآموزان و دانشجویان ما بصیر، آگاه و توانمندند و به ابزارهای نوین فناوری تسلط دارند؛ امیدواریم همگی در این مسیر نورانی موفق و مؤید باشند.
لینک کوتاه :
دیدگاهتان را بنویسید